Sima ƏnnağıSözün düzü, onu ilk dəfə Tehran müəllimin monopoliyasında olan “Yenisi” ədəbiyyat və sənət cərəyanı adlı saytda tanıdım. Şeirlərini gənclər bölməsində oxumuşdum. Daha sonra “Bizimki”də dəyərli şərhləri ilə müasir ədəbi imzalara tənqidləri ilə öz töhfəsini əsirgəmədi. Sonradan o da “Bizimki” oldu və müsahibimiz Sima Ənnağıdır. Buyurun, Sima xanımı yaxından tanıyaq…


Mümkünsə, Sima xanım, özünü oxucularımıza tanıtdırardı.

Mən Bakıda döğulmuşam, indiki BSU, mən oxuyan zaman isə M.F.Axundovun adını daşıyan pedaqoji institutu bitirmişəm, sonra da BDU-da psixologiya kursunda oxumuşam. İki ixtisasım var: rus dili müəllimi və psixoloq. Hal-hazırda orta məktəblərin birində çalışıram. Bədii yaradıcılıqla məşğul olur, rus dilindən tərcümələr edirəm.
Jurnalın idarəçiləri mənə tapşırıblar ki, bir qədər geniş yazım, ona görə bəzi təfərrüatlara varmaq məcburiyyətindəyəm.
Bayaq qeyd etdim ki, tərcümələr edirəm. Əlimə maraqlı bir kitab düşəndə onu tərcümə etməyi elə arzulayıram ki… Niyə bizim oxucu müasir Avropa, Amerika, hətta Asiya (yapon poeziyası üçün ölürəm, müəlliflərin adları yadımda qalmasa da) ədəbiyyatından məhrum olmalıdır? Niyə başqa ölkələrdə gedən ədəbi proseslərdən, yaranmış ədəbi cərəyanlardan, yeni fəlsəfi nəzəriyyələrdən xəbərimiz olmasın? Düzdür, internetdən nəsə tapıb oxuya bilərik, amma bu tanıtma və ədəbi maarifləndirmə işi sistemli, hərtərəfli və məqsədyönlü şəkildə həyata keçirilməlidir. Bu baxımdan tərcümə işinin bərbad vəziyyəti haqqında Rasim Qaracanın ürək ağrısıyla dedikləriylə tam razıyam.

Sizə görə, ədəbiyyatın, ələlxüsus da şeirin Azərbaycan cəmiyyətində rolu nədən ibarətdir? Nə dərəcədə təsir gücünə malikdir?

Bilmirəm niyə ədəbiyyatın və şeirin Azərbaycan cəmiyyətində rolundan danışırsız. Sovet dövründə yaradılmış ədəbiyyat müasir insanın mənəvi-estetik tələbatlarını artıq ödəmir, çağdaş ədəbiyyatımız isə çağalıq dövrünü yaşayır. Bu çağanın böyüyüb inkişaf etməsi yaxud, məhv olması yazarların əlindədir. Deyə bilərsiz ki, axı indi oxucu qıtlığı var. Bu labüd prosesdir. Sovet vaxtı TV-də verilişlər maraqsızdı, internet yoxdu, xariclə əlaqələr məhduddu. Ona görə boş vaxtı mütaliəyə sərf edirdilər. İndisə mütaliə üçün kütlənin vaxtı yoxdur, amma az sayda ədəbiyyata sadiq, əsil söz sərxoşları (yaxşı mənada) var, elə ədəbiyyat da onlar üçündür. Əsər kütləyə deyil, insana hesablanmalıdır, əgər bir şəxsiyyətə təsir edə bilsək, missiyamızı yerinə yetirmiş hesab edərik. Hər halda mənim fikrim belədir.

Ümumi çagdaş ədəbiyyatımızın hal-hazırki vəziyyəti qənaətbəxşdirmi?

Yəqin ki, hələ bir kitabı da çap olunmamış şair kimi, ədəbiyyat haqqında geniş danışmağım gülünc olar. Gəncliyimdə mən şəxsi zəmində çox güclü stress keçirtdim, onda yazılarımı, gündəliklərimi yandırdım. Və qərara aldım ki, bir də yazmayacam. Amma bu mümkün olmurdu, sözlər özü mənə gəlib, beynimi zəbt edərək yorurdu. Mən onda anladım ki, sözün içində boğulmaq nə deməkdir… İndi hərdən-bir köhnə kitabların arasından saralmış vərəqlərimi tapanda, elə bilirəm ki, doğma bir adamla görüşürəm. Nə isə… Kədərli anları unudaq, yaxşı söhbətlər edək. Əgər bir sponsor tapa bilsəm, 50 şeirdən ibarət kitabımı çap edəcəm, amma bu xasiyyət ki, məndə var, çətin bir sponsor tapıla 
İndi sərbəst şeirə diqqət daha da artıb. Mən bunu həyatın dinamikliyi, yaşam sürətinin artması, sərbəst fikir yürütmək eşqi ilə izah edirəm. Qafiyə, sətir ölçüsü və ritm naminə mənanı qurban vermək istəməyənlər sərbəst şeirə üstünlük verir. Məncə, şeiriyyət meydanı hər yaradıcı insanın üzünə açıq olmalıdır, yazı üslubundan, eləcə də dədə-babasından, nəsli-nəcabətindən asılı olmayaraq hər istedada öz sözünü deməyə şans verilməlidir. Məhz istedad (bu anlam nə qədər subyektiv olsa da) ədəbiyyatın əsas meyarı olmalıdır, bu istedad sənətin qızıl qanunlarını darmadağın etsə də.
Cağdaş ədəbiyyatımızda sözünü deyən adamlar var. Mən yalnız oxuduğum və bəyəndiyim yazarların adlarını çəkəcəm: Mehman Qaraxanoğlu, Zahir Əzəmət, Rafiq Tağı, Rasim Qaraca, Şərif Ağayar, Sevinc Çılğın, Səlim Babullaoğlu, Azad Yaşar, Nərmin Kamal… Kimin adını çəkmədimsə, sadəcə hələ onların yaradıcılığı ilə kifayət qədər tanış deyiləm. Bir də Xaqani Hası, filosof Ağalar Məmmədovu diqqətdən qaçırmayaq.

Məlum məsələdir ki, qadın qüvvəsi cəmiyyətdə əvəzolunmaz gücə malikdir. Bəs bugünki müasir Azərbaycan ədəbiyyatında qadın yazıçı və şairələrimizin aktuallığı sizi qane edirmi? Necə dəyərləndirirsiniz?

Bizim cəmiyyətdə qadın qüvvəsini bu qədər şişirtməyin. Əlbəttə, indi ədəbiyyatımızda qadınlar da öz sözünü deməyə çalışır, amma bu söz daha çox daxili aləmi, duyğuları, qadın psixologiyasını əks etdirir. Modada uniseks adlanan bir istiqamət var, geyimlər elə fasonda və rəngdə tikilir ki, onu həm kişi, həm də qadın geyə bilər. İctimai sahədə gender problemini aradan götürmək mümkün olsa da, ədəbiyyatda bu mümkün deyil, uniseks ədəbiyyat maraqsız olardı. Ədəbiyyat həyatı, geniş mənada insanı inikas edən subyekiv əsərlər və fikirlər məcmusu olduğu üçün kişi və qadının yazdığı qeyri-ixtiyari fərqlənir. Qadın yaradıcılığı bəlkə də bir qədər məntiqsiz görünür (əslində məntiq var, amma fərqli, irrasional məntiqdir), emosional və həddən artıq subyektivdir, amma şahmat oyunu kimi düzənlənmiş rasional dünyada hərdən dəlilik etməyin nəyi pisdir ki? O zaman anlayarıq ki, hələ də yaşayırıq, sevirik və… yazırıq .

Dövlətin və ya dövlət qurumlarının gənc ədib, yazarlara verdiyi dəstək, dəyər, qiymət yetərlidirmi?

Bu haqda bir söz deyə bilmərəm, çünki heç bir ədəbi birliyin üzvü deyiləm və olmaq da istəmirəm. Hansısa təşkilata yazılsan, ixtiyari və qeyri-ixtiyari olaraq həmin təşkilatın açıq ya da gizli ədəbi siyasətinin iştirakçısı olmalısan. Mən bunu istəmirəm. Hansı əsəri-kitabı bəyənsəm, ona da rəy yazaram, təhlil edərəm, kiminsə diqtəsinə ehtiyacım yoxdur. Bəlkə də bu mənim bürcümlə əlaqəlidir, mən Dolçayam, Dolçalarda isə özgürlük güclü olur.

Son sualımız “Bizimki” jurnalı haqqındadır. Bir çox müsahib bu suala ya çox qısa və konkret cavablar verib, ya da ancaq arzu söyləməklə kifayətlənib. Sizin “Bizimki”nin həm oxucusu, həm yazarı, həm də şərhçisi kimi dərgimiz barədə tənqidləriniz, məsləhətləriniz, düşüncələriniz nədən ibarətdir?

Jurnalı bir neçə yazarın monopoliyasına çevirməyin. Hər yeni sayda eyni imzaları görmək darıxdırıcıdır. Demirəm ki, onları çap etməyin, sadəcə bir qədər ara verə-verə (2-3 aydan bir) çap edin. Yeni imzalar kəşf etmək istəyirəm. İstərdim ki, hansısa hekayə və şeirə operativ rəy bildirilsin, hansısa roman ya hekayə tənqid deyil, təhlil edilsin, yeni kitablar haqqında məlumat verilsin. Nə bilim, “arzularım çoxdur, göydəki ulduzlar qədər…” (sitat mənə məxsusdur  ).
Fürsətdən istifadə edib oxucu və şərhçilərimə (eləcə də əvvəlki opponentlərimə) təşəkkür edirəm. Hamınızı qucaqlayır, bol-bol öpücüklər göndərirəm (xüsusilə də DDEEDə)!