“Anam üçün” yazısı üçün 20 şərh var

1. artyazar
   Oktyabr 12th, 2007 at 13:53

   

   Rə, gün gəlsin ki, sən də Doris Lessinq Nobelnənə kimi beynəlxalq ödül alasan…
   Yeri gəlmişkən, burada Doris nənə barədə maraqlı yazılar və onun iki əsərini oxuya bilərsən - əgər rusca çətinlik çəkməsən:

   http://www.artyazar.tk

   http://www.xariciedebiyyat.tk

2. Aslan
   Oktyabr 12th, 2007 at 23:07

   

   Rəbiqə xanım, salam! Ovqat şeirlərdi, gözəl şeirlərdi, səmimilik, təbiilik, qələm sahibinin etirafı, hər şey yerindədi. Amma… Mənim davam poeziya davasıdı, ovqata kökləndiyin qədər poeziyaya da köklənsəydin şeirlərinin təsir gücü nə qədər artardı! Son vaxtlar yenilik adına ədəbiyyata nələr gətirmirlər, söyüş, təhqir, iyrənc erotika, söz oyunları, aforizmlər, bir sözlə kimin ağlına nə gəldi, bircə poeziyadan başqa. Demişəm, yenə deyirəm, poeziyanın səsi, rəngi, işığı, canı, ruhu olmalıdı. Müəllif bunları eşitməli, görməli, duymalı, hiss eləməli, ən başlıcası, başqalarını da hiss elətdirməlidir. Bu tablonu, mənzərəni oxucu təsəvvüründə canlandıranda çətinlik çəkməməlidir. Paustovski gənc yazıçılara məsləhət verərkən yazırdı. “Yağıçı təsəvvür eləmək, pəncərənin qabağındakı qəzetin üzərinə düşən yağış damlalarının boğuq tappıltılarını eşitdiyinizi yazsanız kifayətdir”. Soruşa bilərsiz, necə gətirim poeziyanı? 2-ci şeirdə “kötük” qondarmadır, şeirin ab-havasına uyğun gəlmir, uyğunlaşdırmalıydız. Deyək ki, “payız yağışlarından sonra mamır bağlamış kötüyün üstündə” də yaza bilərdiniz.3-cü bənd də orda yaddır, getmir, başqadır, digər bəndlərlə səsləşmir. Sonluğa isə artıra bilrədiniz. “Yaz yağışlarından sonra göyərən kötüyün üstündə yenə də yeniyetmə bir qız ilk dəfə qəlbini açır” Və s. Konkret reseptlər deyiul, sadəcə tamlığı, bütövlüyü təmin eləməlisiniz. Vaxtı ilə Ryabinaya da yazdım, yazdı ki, bəlkə mənim əvəzimə şeir də yazasan… “Ad günüm oldu” yox, “ad günümdə”. “Su mütləqdir” yöndəmsiz, kobud misradı, poeziyaya dəxli yoxdu, niyə yazıbsız orda, başa düşmürəm. Silin, daha yaxşı alınacaq.
   Yazılarınızı izləyirəm, bundan sonra da izləyəcəyəm. Günlərin birində mənim arzuladığım şeirləri də yaza biləcəyinizə inanıram. Uğurlar!

3. Azer Ehmedov
   Oktyabr 13th, 2007 at 14:28

   

   Seir uzerine bir neche soz demek isteyirem, Aslan beyin yazisila elaqeli burda yerlesdirmeyi meqsedeuygun bildim. Muellif bagislasin, onun serine dexli az da ola biler, hetta Aslan beyin serhine de, sadece Aslan bey seirden bir az etrafli danishib, men de davam etdirim.

   Meni bir shey bir az teeccublendirir ki, Azerbaycanda hetta peshekarlar bele bezen, deyelim, bir Qerbli edebiyyatchiya chox qeribe gorunecek seyler yazirlar seir ve umumiyyetle muxtelif edebi meseleler uzerine. Bunun bir sebebi budur ki, bu adamlar(mes. pesekar tenqdchiler) hech vaxt edebiyyat nezeriyyesi oxumayiblar, yaxud onlarin oxuduqlari kohne olub, yanlish olub ve s.

   Bir numune: qiyabi tanidighim 2 neferin mubahise etdiyini gordum bir yerde. Biri deyir ki, men olum, buna bax, bu da serbest seir yazir, dagilasan dunya, o biri qayidir ki, bu serbest seir deyil ee, epik seirdir. “epik” janrdir, “serbest” vezndir! Serbestde olan epik ola da biler, olmaya da, epik olan serbest ola da biler, olmaya da. Tekce bu deyil, az qala istenilen edebiyyat termini barede bizde az-chox taninan edebiyyatshunasliq kitablarindaki terifler yanlishdir. (Ve metbuatda da gundelik uze chixir bu yanlishliqalr). Men o kitablarin hamisini oxumamisham, amma texmin eleyirem ki, yanlish olmali, yoxsa bu admalar niye bele danisir.

   Seir barede bir qisim sair deyer ki, seir dille oyundur. Soz oyunundan daha genish bir anlamda. Bir basqa qisim deyer ki, seir poetik fikirdir, faktdir, hadisedeki, situasiyadaki poeziyanin chatdirilmasidir ve s. Chox zaman da seir bu ikisinin sintezidir.

   Men de seir yaziram, amma menim yazdiqlarim hemise 2-ci qrupdandir. Men dili (azerbaycan turkcesini) oynada bilmirem. Mene chox chetin gelir bu. Bir sebebi dili yaxshi bilmemeyimdir. “Dil oyunlari”ndan ibaret seirler tercumeye de chox chetin geler. Bu cur seirin yaxshi numuneleri bizim chaghdash edebiyyatda chox azdir, amma meslen Turkiyede Turqut Uyar, Cemal Sureyya, Atilla Ilhan, saymaqla qurtarmaz. “Dil oyunlari” seirleri ele gelmez, mena arasan mena tapmazsan, bu seirlerde poetik hadise olmaz; muellif sadece dille oxucunu efsunlayir, mena, fikir chatdirmir, teessurat oyadir, yaradir. Nece ki, bir ressam resm cheker, ve sen de baxarsan o resme ki, nedir bu, amma bir shey anlamazsan, yene baxarsan, bir shey anlamazsan, hetta emin olarsan ki, bir shey yoxdur, amma yene baxarsan. Burda ish senin diqqetini celb elemekdir, sende teessurat oyatmaqdir. “Dil oyunlari” seirleri de belece, menasiz bir misrani ozunchun tekrar-tekrar pichildarsan, o misranin sehrinden, cazibesinden chixa bilmezsen. BU seire, muellif chox semimidir, ya semimi deyil kimi qiymet vermek de absurddur. Bu ona benzer deyesen ki, ressam cuceni, qerenfili chox semimi chekib. Yaxud bu seire quramadir ya deyil kimi qiymet vermek de absurddur, chunki bu seiri bir nov muellif ele qurub-qurasdirmalidir. Bu seire heqiqetdir ya deyil kimi qiymet vermek daha absurddur, chunki muellif tekce heqiqeti yazmir, hem de yaradir.

   Yalniza poetik fakta, fikre soykenen seirinse tercume isi esasen seirin texnikasini bir dilden o biri dile salamat chatdira bilmekden ibaretdir. Burda dille bagliliq o derecede derin ve intim deyil. Amma men Aslan beyle razilasmiram ki, poeziya oxucuya asan chatmalidir. Bele dusunen yaxshi sairler yox deyil, amma ekseriyyet dusunur ki - normal mentiqe uyghun olaraq - sair poeziyani kesf etmelidir, beleyse o oxucuya asan chata da bilmez chox zaman. Men artiq bir defe bu meseleni qaldirmisham ki, bizde sairler majorda yazirlar - nese dehsetli bir sey deyeceklermish oxucuya. Ya seirde kimse iztirab chekir, kiminse qadini yoxdur, kimse doyulur seirde, bashi yarilir ve s. Sethilik, tirivialliq basha alib gedir. Normaldasa poetik keshf chox derinde olmali, eslinde yalniz yaxshi edebi hazirlighi olan insanlara chatmali, hetta onlara bele bezen asanliqla deyil. Bizde normal seir medeniyyeti de yoxdur, nece ki, bizde klassik musiqiye, tesviri senete maraq chox azdir, elece de edebiyyata. Nece ki, bizim chaghdash kulturumuzde felsefe adli bir shey yerli-dibli yoxdur. Bu o demek deyil ki, qerbde hami sairdir, filosofdur. Eslinde qerble bizim aramizdaki ferq yalniz ondan ibaretdir ki, burda kimse seiri anlamirsa, bilir ki, anlamir. Bizde anlamayan anlamadighindan bixeberdir. Seiri anlamamaqsa chox normal ve tebii bir shey eslinde. Amma niye qerb, goturun ele Turkiyeni. Bu bir mocuzedir ki, turkcede yazan bir olke 10 illerce bir-birinden gozel sairler yetidrmekde, o biri olkedese 2-3 normal sair adi chekmek bele muskul mesele.
   sagliqla qalin.

4. Elvin Cabay
   Oktyabr 13th, 2007 at 17:28

   

   … Önce şeirle elaqeli; Birinci şeir üçün ” Bunları alt-alta yox, arxa-arxaya yazsaydın, daha yaxsi olardi, bu seir deyil, hekayedir” şerhinin yazilmagini gozleyirdim, hele de gozleyirem. Cunku burada seir oxuyan cox insan bele dusunur, defelerle bele serhler yazilib. Dunenlerde Selim İlerinin (Türkiyenin tanınan ve sevilen eebiyyatcilarindan biri) bir reportajın oxudum. Orada bele bir meqam var idi. Selim İleri deyirdi ki, Attila İlhan mene bir gun dedi ki, senin nesrlerinde axıcılıq var, musiqi var. Sen bu setirleri alt-alta yazsan ela şeir alınar. Qeribe deyil sizce de? Cunku buradakı hakim dusuncenin tam tersi seslenir, hem de Turkiyede demek olar ki qebul edilen bir şair terefinden.
   … Şeir yazmagin, daha duzu, yazdigin şeirin keyfiyyet ve xüsusyyetinin yazanın fitreti ile esaslı elaqesi olduguna inanıram. Rebiqe xanımın şeirleri ile hardasa 1 ildirki tanışam, indiye qeder çox şeirin oxumuşam. Mence yuxarıdakı şeirlerden “Çerpeleng”in xaricindekiler onun şeir fitreti ile örtüşmür. Yeni, sanki o bu şeirleri bacardığı, öz bildiyi kimi yox, ona “empoze (dilimizdeki qarşılığın xatırlaya bilmedim)” edilen kimi yazıb. Bu da şeirlerinin uğurlu alınmamasına sebeb olub.
   … Şeirle beraber 2 deyerli şerh de oxudum. Azer Ehmedov eveller çox şerh yazardı, şerhlerinden en çox istifade etdiyim şerhçilerden idi. Amma son zamanlar şerh yazmırdı. Bu günki şerhinde de deyerli tesbitler var. Şerhinden bir de şeir yazdığını öyrenmiş oldm. Şexsen menim ucun bu çox maraqlıdır, dergimize gönderse, beraber oxusaq ela olar.
   … Aslan beyin de poeziya ile bağlı fikirleri ehemiyyetli idi.

5. Qəşəm Nəcəfzadə
   Oktyabr 13th, 2007 at 21:58

   

   Salam, Rəbiqə xanım.
   Bu şeir başdan başa söz yığınıdır.Az-çox gözə deyən bu bənddən başqa.

   “məni dəyişmək üçün,
   bəlkə, bir təbəssümün yetərdi.
   sonuncu dəfə nə vaxt gülümsəmisən mənə,
   saçlarımı nə vaxt oxşamısan,
   nə vaxt başımı sinənə söykəyib doyunca aglamışam, ana?
   belə şey heç olmayıb…”

   qalanları poeziyaya çevrilməyib

   Azər bəyə kiçik xatırlatma: əvvəla sərbəst vəzn yoxdur, sərbəst şeir var.

   ikincisi, epik şeir başqadı, sərbəst şeir başqa.

   üçüncüsü, ədəbiyyat üçün ədəbiyyat nəzəriyyəsi gərəksiz bir şeydi. Ədəbiyyat nəzəriyyəsi şairin təfəkkürüdür.

6. Azer Ehmedov
   Oktyabr 13th, 2007 at 23:59

   

   Qesem bey:

   1. serbest vezn var (free verse)edebiyyatsunasliqda, “serbest seir” adli janr azerbaycan “edebiyyatsunaslar”inin uydurmasidir, eger bele bir sheyi hardasa oxumusuzsa.

   2. xeyr, epik seir, yaxud onun muxtelif modifikasiyalari hamisi edebi janrlardir, bunlar serbestde ola da biler, olmaya da. Harda oxumusuz dediklerinizi? maraqlidir menimchun.

   3. Qaldi sizin 3-cu iddianiza- “edebiyyat uchun edebiyyat nezeriyyesi gereksiz sheydi” - bu, men yuxarida hemin o behs eledmishdim ki, bizim yazarlar her hansi normal edebiyyat adamini teeccublendirecek sheyler danisirlar, yazirlar, bax hemin o fikre klassik numunedir sizin dediyiniz.

7. Rəbiqə
   Oktyabr 14th, 2007 at 00:30

   

   Hamiya teshekkur - xususen Azer beye, Aslan beye ve Elvin Chabaya… Fikirleriniz deyerlidir ve sizinle 100-de 90 raziyam… tessif ki, geinsh muzakire imkanlari yoxdur… Qeshem bey, sizi de xosh gorduk…

8. Elnarə Şəms
   Oktyabr 14th, 2007 at 02:39

   

   Aslan bəyin yazılarını oxuyanda hər dəfə özüm üçün nəsə götürürəm,Azər Əhmədovun da burada şərh yazmasına sevindim.Hər birinizə minnətdarlığımı bildirirəm,Sizin yazdıqlarınız təkcə Rəbiqə xanıma aid deyil,mən özüm də bu şərhlərdən dərs alıram.Elvin Cabayın da şərhləri mənalı və savadlıdır.
   Rəbiqə Sizə də uğurlar.

9. Qismet
   Oktyabr 14th, 2007 at 15:59

   

   Rebiqe xanima bu seirlere gore minnetdaram.ona gore ki yuxarida serh yazan deyerli insanlarin serhlerini oxumaq fursetimiz oldu.

10. Qurban
    Oktyabr 18th, 2007 at 13:46

    

    Rabiqe, derine getdikce ve ya uzaga uzdukce veziyyet qelizleshir, deyesen… Hemishe hesab elemishem ki, sevgi sheirleri yazmaqdan ve hemen sheirlere auditoriya yigmaqdan asani yoxdu - elbette, sohbet istedadli (nadir hallardasa istedasiz) adamlardan gedir. Movuznu deyishende, daha uzaga uzmek isteyende bezi qusurlar uze cixir. “Anam ucun” sheirinde (bu, tale sheiri yazmaga cehddi) bele meqamlar var, mence.
    Movzunu deyishmek mushkul meseledi…
    Rabiqenin sheirlerinde, belli ifadelerle desek, arinmamish, yerinde olmayan ifadelere, sozlere rast gelinir; tutalim, sevgi ve ya ovqat sheirlerinde duygularla, emosiyaylarla hemin eyer-eskiklilkleri qalaylamaq olur. Amma ele ki, sheirde emosiyadan ve duygudan elave bashqa ustaliqlar da teleb olunur, onda cetinlik yaranir.
    BİZİM EDEBİYYATDA son dovrler enenevi dushunce terzini vurub dagitmaq, “olar-olmaz” serhedini suretle adlayib İFRAT AZADLİQ hesabina oxucunu teeccublendiren sheirler (yaxud publisistika, nesr) yazmaq debe cevrilib. Rabiqenin bir cox sheirlerinin diqqet celb elemesinin bir sebebi de, mence budu.
    Edebiyyat hem de deble ayaqlashmaqdi, tebii. Amma o, hem de Senetdi, murekkeb bir Senet.
    Rabiqeye ugurlar

11. Rebiqe
    Oktyabr 19th, 2007 at 13:02

    

    Chox sag olun, Qurban bey… Fikrileriniz menimuchun olduqca onemlidir… sadece, deyerler itib, Qurban bey, neyi nece yazmaq barede dushunmek duz emelli hech ne yazmaga qoymur… neyse… genish sohbete ehtiyac var, ne zamansa…

12. Aslan
    Oktyabr 30th, 2007 at 00:36

    

    Salamlar! Bu səhifəyə yenidən qayıtmağım Azər bəyin şərhi ilə bağlı oldu. Dəyərli sənət dostlarımızla ədəbi polemikaya həmişə hazıram, razılaşdığım, razılaşmadığım məqamları da bildirməyə də o cümlədən. Əvvəlcə epik şeir ifadəsi mənim üçün bir az mübahisəlidir, epik növdə təmsil, tapmaca, yanıltmac və sair kimi nəzmlə yazılan janrlar var,onlar da müştərəkdir, yəni lirikada da var, əsasən şifahi xalq ədəbiyyatına aiddilər, sərbəstlərinə də təsadüf eləməmişəm.
    Yazılarında, - həm də təkcə bədii yazılarında yox, - müəllifin səmimi olması əsla absurd deyil, reallıqdır. Rəssamla şairi bu aspektdə müqayisə eləmək, rəssamın rəsmini yağlı boya ilə çəkməsini, şairin diyircəkli qələmlə yazması ilə müqayisə eləmək kimi bir şeydir. Qələm sahibinin əsərlərində, yazdıqlarında səmimi olması başlıca və önəmli şərtdir! Absurdluqdan, mücərrədlikdən söhbət belə gedə bilməz!
    “bu şeirdə quramadır” da absurd deyil, sadəcə kobud, yöndəmsiz deyimdir, “bu şeirdə yamaqdır” yazılmalıydı, şeirimizə vurulan yamaqlar da çoxdur. “Bu şeirdə həqiqətdir” isə heç bir tənqidçi yazmaz, ədəbiyyat nəzəriyyəsini oxumayanlar belə. Azər bəy, inciməyin, yəqin dili təmiz bilməməyinizdəndir ki, belə anlaşılmaz ifadələr işlədirsiz. Şeirimizin Türkiyə şeirindən aşağıda olması da məncə Sizin subyektiv mülahizələrinizdən irəli gəlir. Yox belə şey! Bu günlərdə Sərdar Ortac televiziya müsahibəsində deyirdi ki, bizim musiqi beşdisə, Azərbaycan musiqisi on beşdir! Təkcə musiqiyə görə belə demirdi, bəyəndiyi mahnıların sözləriydi onu belə deməyə vadar eləyən. Sadəcə ola bilər ki, siz Türkiyə ədəbiyyatına daha çox bələdsiz.
    Azər bəy, Sizlərə uğurlar, can sağlığı! Yeni görüşlərədək!
    P.S. Azər bəy, razılaşmadığınız məqama gələndə isə bir parça şeir yazıram, özünüz deyin, bu şeiri, burda çəkilən tablonu oxucunun təsəvvür eləməsi çətindirmi?

    Bir də (yenə) son xahişim -
    ertəsi gün
    yuxudan oyananda
    məni yenə düşünəcəksizsə
    əyilib pəncərədən
    qəribə də olsa
    mənsiz doğan günəşə
    salam deyin məndən.
    Sonra unudun məni
    gedin işinizə-gücünüzə
    qoy Bakının küləyi
    dağıtsın qəmi-qüssəni.

13. Azer Ehmedov
    Oktyabr 31st, 2007 at 03:23

    

    Aslan bey, icazenizle cox qisaca cavab vererdim:

    1. “Epik seir” - bir de tekrar eleyim - edebiyyatda janr adidir, sadece ifade deyil. Yazdqlarinizdan mene aydin olmadi sizinchun mubahislei nedir, hem de aydin olamdi ki, siz bu janra verilen terifle tanishsiz yoxsa yox.

    2. “seir semimidir(ya deyil)”, “seir quramadir”, “seir heqiqetdir” menim ifadelerim deyil. Bunlarin 1-cisi sizindir, diger ikisi bashqasinin. Sadece, men goz qoyurdum ki, nisbeten yasli neslin numaynedleri bunlari bir irad kimi tutur. Men de munasibet bildirdim, ad chekmeden, chunki, bu, hem nezaketsizlik olardi, hem de ad chekmenin ele bir ehemiyyeti de yoxdur. Herchend her 3 ifade kifayet qeder mezmunludur.

    “qurama” sozu “yamaqli” menasinda islenmeyib, ne de men o menada basha dushmusem. Bir yerde muellife irad tuturdular ki, seir quramadir; seir de pis seir deyildi. Men dedim ki, meselen dil oyunlarindan ibaret seir ele chox zaman quarma olur, ele chox zaman heqiqet olmur; chox zaman bu seire semimidir ya deyil kimi qiymet vermek olduqca absurddur! “semimiyyet” chox ashaghi seviyyeli eserler uchun ehemeiyyetli faktor ola biler, belke daha deqiq desem, yaxsi eserin (seirin) semimi olub-olmamasi artiq olchulmez olur.

    Dedim ki, Azerbaycan edebiyyatindan yaxshi misal getirmek chetindir. Bir misal verim: Aqsinin “5 sentyabr ve yagish” seiri. Bu seir xalis dil oyunudur. Bu seiri oxuyub da “semimdirmi?” suali vermek olmaz. “heqiqetdirmi?”, - deyil!, “quramadirmi?”, - beli! (seir elimin altinda deyil indi, bir azdan tapib yazaram bura).

    Getirdiyiniz seir pachasi uchun sag olun. Bilmirem bu seiri kim yazib, amma yaxshi seir deyil. Elbette, zovqleri oxshaya biler, ve chox aydin da ola biler (men demedim ki, seir her zaman aydin olmamalidir!), amma bu seir chox besitdir.

    sayqiyla,

    P.S. Men Azerbaycan seiriyle chox yaxindan tanisham!

14. Aslan
    Noyabr 4th, 2007 at 18:54

    

    Azər bəy, salamlar! Mənim üçün mübahisəli olan, anlaşılmayan bir şey yox idi, sadəcə bəzi məqamlara münasibət bildirmək istəmişdim. İndi də eləcə. Şeirin, epik növdə birbaşa, sərbəst ifadəsi yoxdu, yazılı ədəbiyyatda yalnız poema, məsnəvi epik növə aiddir, onlar da müştərəkdir, yəni həm də lirik növə aiddirlər. Epik şeir sözü özü mübahisəlidir, çünki şeir, poeziya, lirika büsbütün lirik növə aiddir və boynuma alım ki, ədəbiyyatşünaslıqda mənə epik şeir janrı təsadüf eləməyib və bu janra verilən təriflə də tanış deyiləm. Lütfən yazın.
    Müəllifin yazdıqlarında səmimi olması ilə bağlı fikrimi bildirmişəm, qurama sözü ilə isə ümumiyyətlə razılaşmıram. Müəllifin poetik təfəkkürünün, yaradıcılığının məhsulu olan sənət əsərinə qurama deyilməsini əsla qəbul eləmirəm. Ədəbiyyatşünaslıqda mütləq nəsə yoxdu, janrlar, növlər arasında keçilməz sərhədlər çəkmək də absurddur. Tutaq ki, elə burdaca Siz sərbəst şeiri qəbul eləmirsiz, Qəşəm bəysə sərbəst vəzni. Amma hardasa ikiniz də haqlısınız. Yəni siz o mənada haqlısınız ki, bizim ədəbiyyatşünaslıqda əruz, heca, sərbəst vəzn var. Amma “sərbəst” sözünün mənasının “ölçüsüz”, “vəzn” sözünün “ölçü” olduğunu nəzərə alarsaq “Ölçüsüz ölçü”nü məntiq qəbul eləmir və sərbəst şeir daha düzgündür, şəxsən mən də sərbəst şeiri qəbul eləyirəm. Ədəbiyyat nəzəriyəsinin, tarixinin, tənqidinin də modernləşməyə ehtiyacı var.
    Qaldı şeirə, Azər bəy, mən bu bəndi Azər Əhmədovun “Alatoran” jurnalındakı “Vəsiyyət” şeirindən götürmüşəm. Sözün düzü bizdə başqa Azər Əhmədov da olduğunu bilmirdim.
    Hələlik, ən xoş arzularla!

15. Azer Ehmedov
    Noyabr 5th, 2007 at 04:34

    

    Aslan bey, salam!

    Sizin epik seirle bagli bu son dediklerinizde eslinde menim etirazima sebeb olacaq bir shey yoxdur. Sadece bir vacib meseleni vurghulayacam, bir neche setir sonra.

    Dunya edebiyyatinda epik seirin bir-iki meshhur numayenesinin adini chekim: Homer, Dante, Nizami. Seiri chox umumi sekilde epik, lirik, (ve hetta dramatik) nove bolurler edebiyyatshunasliqda, amma bu bolgu mene de (ve chox adama) ele ehemiyyetli gorunmur.

    “Epik seir” qedim janrdir, bundan daha genish bir janr var ki, epik seir ve o aileden olan muxtelif janrlari ozunde birlesdirir, ingilisce adina “narrative poetry” deyirler. Bu bir az daha moderndir, ve terifi chox qisadir ki, eger seirde hansisa hekayet danisilrsa o seir “narrative poetry”dir. Epik seirin ozunun terifindse elave mehdudiyyetler qoyulur, esasen mezmunla baghli. “narrative poetry”nin terifindese olchuyle bagli bir mehdudiyyet yoxdur.

    Bizde, edebi metbuatda, “epik seir” dedikleri eslinde(guya) bu “narrative poetry”dir. Menim etirazimin bir qismi onunla baglidir ki, bashqa terminler kimi, bunu da bezen yanlish isledirler, ye’ni “narrative poetry” olmayan bir sheyi ona aid edirler.

    “Seirin nesrleshmesi, nesrin seirlesmesi”ni daha chox “yuksek modernimz” deyilen dovrle baglayirlar (20-ci esrin evvellerinden baslayir); mendeki tesevvur budur ki, bir az “nesrleshmish seir” gordukde buna “epik seirdir” deyirler. Bu son meqam barede eslinde chox uzun danishmaq lazim gelir, amma ustunden kechirem.

    “Serbest seir”e janr statusu qazandirmagha geldikde ise (chunki bu adda janr yoxdur edebiyyatshunasliqda), gerek onda terif veresiz, ve ele terif veresiz ki, onu diger janrlardan ayira bilesiz. “janr” termini ozu de mubahiselidir (chox tenqide meruz qalib), “serbest seir”e janr kimi istenilen normal terif vermeye cehd etsez gorersiz ki, serbestin hansisa bir altjanri serbest veznde olmaya da bilir.

    Men hele vaxtile “postmodernizm” termini ile bagli bizim metbuatdaki uygunsuzlulari gostermishem, ve shadam ki, bunun mueyyen tesiri oldu. Men edebiyyatsunasliqla maraqlinaram, amma nezeri hazirlighim chox ashaghidir. Ozumun de gulmeyim gelir ki, menim kimi birisi bu qeder yanlisliqlari seze bilir bizim milli edebi metbuatimizda.

16. Azer Ehmedov
    Noyabr 5th, 2007 at 13:05

    

    Ve 2 sey yadimdan chixdi:

    1. sizin “olchusuz olchu” barede mushahideniz dogrudur, amma bu sirf linqvistik bir uyghunsuzluqdur, edebiyyatshunasliq problemi deyil.

    2. edebiyyat nezeriyyesini muasirlesdirmek barede: o artiq muasirles(diril)ib. Muasir edebiyyat nezeriyyesi kifayet qeder ciddi bir elmdir, enenevi(kohnelmish) edebiyyatshunasliqdan chox-chox uzaqlashib.

17. Chilgin
    Noyabr 23rd, 2007 at 01:25

    

    Evvela, Rebiqe, anam ucun weirin cox gozeldir.
    Amma bawqa bir weye gore teessuf! Burda werh yazan dostlarin hele de bilmirler ki, epik janr deye bir anlayiw yoxdur. Epik novdur (3 novden biri-digerleri lirik ve dramatik). Elementar Edebiyyat nezeriyyesi 9-cu sinif dersliyini vereqlemek kifayetdir:))))
    Weire gelince ise, weirin vezni 3 veznden biri (eruz, heca, serbest weir) ola biler, weirin janri qowma, muxemmes, museddes, terci-bend ve s. ve s. ola biler. Bununla yanawi, weirin novu de olur ki, bu veya diger weire lirik, dramatik, yaxud da epik weir demeye imkan verir. Bunlar ki, cox sade weylerdi…

18. Azer Ehmedov
    Noyabr 25th, 2007 at 07:23

    

    BU BAREDE SONUNCU DEFE YAZMAQ UMIDI ILE:

    Chilghin xanim,

    Men yuxarida chox aydin sekilde, qara-qara herflerle yazmisham seirin epik, lirik, dramatik nove bolgusunden. Epik seir adli janr ise var :). 9-cu sinif kitabinda tapmamisizsa, 10-cu sinfin kitabina baxin, orda da yoxsa ayri kitablara baxin, orda da yoxsa edebiyyat ensiklopediyasina baxin.

    Meselese ele de sade deyil belke. Meselen, nov nedir, janr nedir? “nov” elmi termin deyil, “janr” sozu tercumede ele nov menasini verir. Hemin o epik, lirik, dramatik(seir), tragediya, komediya(dram) hamisi janrlardir ele, chox umumi janr adlaridir. Heresinin choxlu-choxlu altjanrlari var ve s.
    Bizde “epik seir” dedikde ise, men anladighima gore, “narrative poetry” basha dusulur deyesen, amma burda da uyghunsuzluqlar/yanlishliqlar sezilir. Klassik “epik seir” janri modern edebiyyat uchun populyar deyil. Umumiyyetle, bu terminin bizde bol-bol isledilemsi anormalliqdir.

    Yuxarida hem de dedim ki, “janr” termini ozu modern edebiyyatsunasliqda ciddi tenqide meruz qalir. Mes. Derridanin meshhur eseri var “janr”in tenqidine dair.

19. Savalan MUGANLI
    Fevral 2nd, 2008 at 11:27

    

    Salam Rebiqe xanim! Eyer sohbet sizden getseydi cesaretle deye bilerem ki chox gozelsiniz! Daha da gozel olasiniz ( ancaq bundan daha gozel olmaq mumkun deyil mence) Oki qaldi sherlerine yazdigin sherlerin edebiyyata dexli yoxdur. Sherh yazanlarin choxusu sizi aldadir. Bilerekden ve ya bilmeyerekden- ferqi yoxdur. Yersiz terifler sizi tukenmeye dogru aparir sag olun. yene ugurlar mugan@box.az

20. Rebiqe
    May 24th, 2008 at 21:49

    

    menim yazdiqlarimin edebiyyata dexli yoxdursa, sizin dediyiniz kimi, yersiz terifler meni nece tukenmeye dogru aparacaq? her kes oz yolunu gedir, Mugan bey, men hara ve nece getdiyimin ferqindeyem. narahat olmayin!